«Я з вёскі, я – свойскі, язбоўскі»

Пасля вяртаешся зноў да пісьмовага стала: твор пачынаецца з аднаго радка і далей пайшло само, — гэта словы Змітрака МАРОЗАВА, які нарадзіўся ў пасёлку Язбы Крупскага раёна. Ён выдаў больш за 20 кніг паэзіі і прозы, аўтар першага ў еўрапейскай літаратуры вянка вянкоў санетаў «Апакаліпсіс душы», лаўрэат некалькіх літаратурных прэмій.

Для мяне творчасць — гэта радасць. І калі прыйшоў верш, дык ён прыйшоў. А не ідзе, то кідаеш усё. Косіш, арэш, сееш, думаеш…

Пасля вяртаешся зноў да пісьмовага стала: твор пачынаецца з аднаго радка і далей пайшло само, — гэта словы Змітрака МАРОЗАВА, які нарадзіўся ў пасёлку Язбы Крупскага раёна. Ён выдаў больш за 20 кніг паэзіі і прозы, аўтар першага ў еўрапейскай літаратуры вянка вянкоў санетаў «Апакаліпсіс душы», лаўрэат некалькіх літаратурных прэмій.

Памятаю, калі працаваў яшчэ ў калгасе, то прыйду дадому стомлены, здаецца, сілы ўжо няма. Зіма, адзінаццаць гадзін вечара, калгасны катэдж вымерз да самай столі. Жонка сядзіць з дзіцем у асобным пакойчыку, дзе стаіць абагравальнік… А я накідваю на плечы кажух, саджуся на кухні і пішу. Пішу да часу, пакуль не пачынаю разумець, што хутка ўжо ісці на работу. Тады кладуся на 3—5 гадзін, а раніцай — зноў на працу. Такое вялікае жаданне было пісаць. Хаця з тых рэчаў, прызнаюся, у мяне ў першым зборніку, можа, вершаў усяго з нейкі тузін і засталося, а ў перавыданні наогул і не ўключаў. Тым не менш аб тым часе не шкадую, бо гэта быў як бы падрыхтоўчы працэс, пераход да больш сталых твораў адбыўся пазней.

Кожны творца пачынае з першапутку. Для мяне шлях у літаратуру пачаўся з замалёвак і нарысаў. Пасля заканчэння агранамічнага факультэта Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі паехаў працаваць на Быхаўшчыну. Тады і ўзнікла жаданне дасылаць артыкулы і замалёўкі ў раённую газету. Хацелася, каб пра маіх працавітых вяскоўцаў ведалі не толькі ў калгасе, але і ў раёне.

Санеты, трыялеты, паэмы… Вянкі санетаў, вянок вянкоў санетаў… Асновам вершаскладання мяне ніхто не вучыў. Прафесія мая была далёкай ад філалогіі, а вершы нараджаліся ў душы і прасіліся на паперу. Прыйшлося ўсе асновы вершаскладання спасцігаць самастойна. Пасля прыйшоў вопыт, і зараз ужо рэдка задумваешся, якую форму надаць сваім думкам, перажыванням, каб яны загучалі прыгожа.

Сёння на маім творчым рахунку больш за два дзясяткі паэтычных зборнікаў, кніжак для дзяцей, а таксама кніга публіцыстыкі «І скажуць унукі». Шэраг твораў уключаны ў школьныя праграмы і падручнікі. Пішу пра перажытае, пра тое, што хвалюе, трывожыць, радуе і баліць.

Маю творчасць сілкуе родная Крупшчына: яе жывічныя бары, прапахлыя навальнічным азонам, густым гаючым водарам хвоі і ядлоўцу, папараці, імхоў і грыбніц, налітых спеласцю сонца суніц, чарніц і журавін, яе чысцюткія крыніцы і бусліныя лугі, найпрыгажэйшае ў свеце возера Сялява, мая радзінная вёска-калыска Язбы, дарагія сэрцу родзічы і землякі. Я ніколі не забываю, што:

Я з вёскі,

Я — свойскі,

Язбоўскі,

Сялянскі,

Славянскі,

Зямны,

Ад плуга,

Ад луга,

Дзе туга

Даваўся мне ўкос…

Як і многія паэты, вымушаны прызнаць, што на першай пары родзічы не заўсёды прызнавалі маё захапленне вершаскладаннем як справу сур’ёзную. Яны ў мяне ўсе, як і я, — вясковыя. З Крупскага, Чашніцкага, Быхаўскага, Бешанковіцкага раёнаў… Яны звычайныя працаўнікі і не разумелі, «навошта сушыць мазгі?» Гэта ў нейкім сэнсе формула адносін вясковага чалавека да справы творчай, а не матэрыяльнай. Ды і простаму народу творчасць ва ўсе часы ні грошай, ні багацця, ні вялікага шчасця не прыносіла.

«Кінь, сыночак, вершы, —

Чуў ад маці я, —

Чым радок вальнейшы —

Тым цяжэй ралля».

Я ў зямельцы весняй

Пешчу мазалі…

Дзякую за песні

Матчынай раллі.

Але ўсё ж літаратура, народная творчасць заўсёды былі той крыніцай, адкуль ішлі вытокі нашай духоўнасці. Простыя непісьменныя людзі хоць і ставіліся да вершаскладання несур’ёзна, але слова адчувалі. І гэта духоўнасць перадавалася з пакалення ў пакаленне праз песні, калыханкі з вуснаў маіх бабуль Ганны, Домны, матулі Веры Паўлаўны.

Язбы. Гэта вёска — малая радзіма, і яна застаецца ў душы, як кажуць, з дня нараджэння і да апошніх дзён. Тым больш што менавіта тут прайшло маё дзяцінства, яно непаўторнае. І што, мабыць, у многім загартавала характар — гэта вясковая праца, нялёгкая праца. Таму ў свой час, калі былі цяжкія моманты ў жыцці, такая загартоўка дапамагала мне пераадольваць цяжкасці і крочыць далей...

Напярэдадні 8 Сакавіка Змітрок Марозаў прапанаваў да ўвагі нашых чытачоў некалькі вершаў

Дыялог кахання

— Як добра, што снег абнавіў

Зямлю пасля восеньскай слоты,

Як добра, што ты мне адкрыў

Чароўнае мора пяшчоты.

 

— Як добра, што ты да мяне

Аднекуль прыйшла нечакана,

Як фея, што ў казачным сне

Аднойчы назваў я каханай.

 

— Як добра, што дотык рукі

Загойвае сэрца ад болю…

— І нас не разлучаць вякі

Ніколі, ніколі, ніколі…

* * *

Каханая, маці, жанчына,

Даруй, маё Шчасце, даруй:

Воз хатні ў цябе за плячыма,

А я на рабоце гару.

Палю свае нервы і сэрца,

Усё — для людзей, для людзей…

Так мала цяпла застаецца

Для рук тваіх, мой дабрадзей!

 

Імкнешся за векам угнацца,

Паспець куды трэба і ўчас,

Турботы сям’і і грамадства —

Усё на табе, без прыкрас.

 

Хай нехта жыццё вінаваціць

За хібы ў планідзе тваёй…

Жанчына, каханая, маці,

Я ў шчасці і ў горы з табой.

* * *

О, як імкліва дні жыцця ляцяць

Без дабрыні, без веры,

                                              без натхнення.

І часам немагчыма адшукаць

На мора бруду кроплю

                                                      разумення.

Але пакуль жыве ў душы цяпло,

Якое ты мне ў золь

                                                 ахвяравала,

Я не скажу пражытаму «было»,

Падзякую за тое,

                                   што кахала.

* * *

Смачна сыплецца снег

На азяблыя дрэвы…

Чую, быццам у сне,

Салаўіныя спевы,

Што мінулай вясной

Звалі нас на спатканне…

Жураўлінай струной

Адгучала каханне.

…Чую спеў салаўёў,

Бачу першы наш вечар…

Развітанне без слоў

Нам прызначыць сустрэчу.

Падрыхтавала Вера ГНІЛАЗУБ, «БН»

 

Заметили ошибку? Пожалуйста, выделите её и нажмите Ctrl+Enter
Версия для печати
Заполните форму или Авторизуйтесь
 
*
 
 
 
*
 
Написать сообщение …Загрузить файлы?
Новости
Все новости