Сельскі побыт з азіяцкім каларытам

Папрацаваць фізічна на свежым паветры ды яшчэ заплаціць за гэта грошы?
Папрацаваць фізічна на свежым паветры ды яшчэ заплаціць за гэта грошы? Шукайце дурняў! З дзяцінства стомленыя штотыднёвым дачным аграфітнесам, многія стараюцца выбрацца за горад з адзінай мэтай — як след адпачыць. Замежнікі, зрэшты, чакаюць ад нашай краіны дагэтуль не пазнаных эмоцый. Калі адчуць беларускі каларыт лепш за ўсё дапаможа працатэрапія, чаму б і не? Два дні студэнты Мінскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўніверсітэта — турак-трэцякурснік Эртугрул Бешэаглу і паўднёвакарэец-чацвёртакурснік Кім Сон Джэ — вучыліся секчы дровы, касіць траву і пячы дранікі. Пастаральны рэпартаж — з Расонскага раёна.


Увогуле паняццем “сельскі турызм” у нашай краіне ўжо мала каго здзівіш. Іншая справа, што гасцей у глыбінцы прынята сустракаць па даволі традыцыйных канонах, а ўсю праграму можна, як правіла, аб’яднаць у дзесяць пунктаў. Рыбалка і лодка. Катанне на конях і велапрагулкі. Купанне ў возеры і лазня. Імправізаваныя музеі старажытнага вясковага начыння і кулінарныя майстар-класы. Экскурсіі па бліжэйшых гістарычна-культурных славутасцях і свой уласны “кантактны заапарк”... У выйгрышы ж застаюцца тыя, хто ў стандартную турыстычную страву дадае асаблівую прыправу.

...З вокнаў просценькага вясковага доміка Алы Хорэнь у аграгарадку Клясціцы адкрываецца цудоўны від на раку Нішча. На беразе мірна жуюць траву каровы — іх у гаспадарцы Алы Мікалаеўны тры.

— Адпачывалі ў гэтых краях неяк немцы, — успамінае гаспадыня. — Хацелі паднабрацца досведу — планавалі абзавесціся ўласнай гаспадаркай. Папрасілі, каб я ім дала паспрабаваць падаіць карову: зразумець, здолеюць ці не. Я не адмовіла, хоць на вёсцы ёсць свае “забабоны”. Чужога чалавека да сваёй кароўкі лепш не падводзіць, а ў хлеў — не пускаць. Замежнікаў, заўважыла, сапраўды цікавіць наш лад жыцця: як палім печ, як нарыхтоўваем сена, як гатуем... Большасць, праўда, аддае перавагу глядзець, толькі некаторыя — вучыцца.


Паўднёвакарэец-чацвёртакурснік Кім Сон Джэ і турак-трэцякурснік Эртугрул Бешэаглу задаволены адпачынкам на Расоншчыне

Героі нашага рэпартажу — Эрту і Сон Джэ з такіх. Каса і сякера для іх — нібы экспанаты з краязнаўчага музея, гэткія археалагічныя знаходкі “каменнага веку”. Агаворымся, праўда, адразу, Эртугрул у вясковых турботах не зусім навічок. Расказвае: ездзіў да знаёмых у Давыд-Гарадок. Таму пра тое, што такое сена, колатыя дровы, лазня ды іншыя сельскія артэфакты, прынамсі, мае паняцце. Упраўляцца з сякерай нават неяк спрабаваў. Зрэшты, сённяшняя сустрэча з традыцыйнымі для любога вяскоўца рабочымі інструментамі суправаджаецца выказваннямі аб прагрэсе: маўляў, у нашых краінах сельская гаспадарка ўжо даўно аўтаматызавана, а ручная праца забыта.

— Левай рукой абхапляеш кассё, правай бярэш за дзяржальна, — адмысловы каларыт сельскага турызму ў тым, што навучыць вясковым справам можа ці не кожны. Вось і Станіслаў Казлоў (Фёдаравіч па-простаму), саліст Янкавіцкага фальклорнага ансамбля “Крыніца”, які прыехаў у Клясціцы адначасова знаёміць хлопцаў з культурнымі асаблівасцямі краіны, па-бацькоўску педантычна паказвае, як правільна тачыць вастрыё, трымаць прыладу, замахвацца, пад якім вуглом прыціскаць касу да травы і як пры гэтым не параніцца. Рэзюмуе: добрая каса павінна касіць сама.

 

Першы ўзмах Кім Сон Джэ, здаецца, камяком, першы блін — зусім не. Атрымлівацца пачынае на раз-два, хоць пры гэтым паўднёвакарэец прызнаецца: дагэтуль сябраваў толькі з газонакасілкай.

— Але каса — гэта фізічная праца, нагрузка на мышцы, — каменціруе Фёдаравіч.

— Толькі не эканомія часу і сіл! — завязвае дыскусію Эртугрул.

— Затое для здароўя карысна!

— Калі ўвесь дзень косіш пад пякучым сонцам, пра якое здароўе можа ісці гаворка! — спрачаецца турэцкі падданы.

— Затое ў фітнес-цэнтры хадзіць не трэба. Пакасіў — і нібы на трэнажоры пазаймаўся.


Навучыць студэнтаў лінгвістычнага ўніверсітэта ўпраўляцца з сякерай тым часам выклікаецца кіраўнік ансамбля Надзея Кавалёва. Жанчына? Маладыя людзі здзіўлена пераглядаюцца. У адказ на іх здзіўленыя позіркі яна толькі махае рукой: што, маўляў, у гэтым такога? У іх сям’і даўно заве­дзена: муж сячэ дровы, а яна расколвае іх на трэскі.

— Разыдзіся! — крычу я. — А раптам абух саскочыць ці прамахнуцца хлопцы, навічкі ўсё ж.

Зрэшты, не будзем пра сумнае. Заданне простае: раскалоць бярозавую калоду.

— Я гэта зраблю адной рукой, — майстар-клас усё-такі даручана правесці мужчыну — кіроўцу Міхаілу Малашанку. — А вы для пачатку паспрабуйце аберуч.


Кім Сон Джэ, Паўднёвая Карэя


Для нашай краіны ваш побыт, вядома, мінулы век, ледзь не васьмідзясятыя гады. Таму толькі і даводзіцца, што настальгіраваць. А значыць, такі від турызму маім суайчыннікам, несумненна, будзе цікавы. Доўгі час яны не маглі знайсці адпаведнае месца на карце. Праблема вось у чым: усе дарогі вядуць у Мінск. Нават калі госці Беларусі і будуць ведаць, куды ехаць за падобнымі ўражаннямі, паўстане пытанне, як менавіта сюды дабрацца. Чаму б турыстычным фірмам не прапанаваць тур, цэнтралізаваны ці індывідуальны, з выездам са сталіцы?



Замах, удар — гатова! Разумеем, для фізічна дужых хлопцаў і такую працу зрабіць — раз плюнуць. І не трэба баяцца, што не атрымаецца.

Эртугрул і Сон Джэ дзеляцца ўражаннямі: для іх гэтае выпрабаванне было, па сутнасці, спортам. Бо неабходнасці карыстацца сякерай у паўсядзённым турэцкім або паўднёвакарэйскім жыцці няма ніякай.

— А печ падпаліць? А мангал распаліць? Няўжо ў вашых краінах не прынята збірацца на шашлыкі (або, перакладаю на заморскую мову, на барбекю)?

— Печамі ніхто не карыстаецца, шашлыкі не робім, гэта не наша кухня. Хоць стравы на мангале гатуем. Самгепсаль, напрыклад, смажаны на грылі бекон. Але выкарыстоўваем не дровы, а спецыяльныя сродкі для распальвання і вугаль, — гаворыць Кім Сон Джэ.

— Калі ўжо камусьці патрэбныя колатыя дровы, іх можна купіць. Цэлымі вязанкамі. Іх нарыхтоўкай займаюцца спецыяльна навучаныя людзі, — дадае Эртугрул Бешэаглу.


Карміць замежнікаў шашлыкамі, здаецца, не прынята. Замежных гасцей перш за ўсё цікавяць мясцовыя прысмакі. Стол Алы Хорэнь ломіцца ад бульбы ў розных яе іпастасях і запечанага ў смятане ліня, розных сыроў уласнага прыгатавання і марынаваных агурочкаў, талерак з халадніком і лісічкамі, конавак з бярозавікам і чарак з мясцовай настойкай. У якасці “кампоту” — травяная гарбата. А як жа дранікі? Дранікі гасцям давядзецца прыгатаваць самім.

Эртугрул адмаўляецца: маўляў, гатаваць умее (макароны з рознымі соусамі, турэцкія салаты, кебаб), але не любіць. Аддае перавагу сталавацца ў кафэ. Апрача ўсяго іншага, настойвае: нягледзячы на тое, што лепшыя шэф-повары ў Турцыі — мужчыны, кухня ўсё ж справа жаночая. Дома заўсёды кашаварыць маці.

Эртугрул Бешэаглу, Турцыя


Побыт — гэта ваша ніша. Якраз такая ж, як для нас гатэлі “ўсё ўключана”. Мы спадзяёмся на працу каго-небудзь, тут людзі ў большасці сваёй могуць забяспечыць сябе самі. Гаворыце, на адпачынку трэба адпачываць? Але для многіх змена дзейнасці — гэта таксама адпачынак. А галоўнае, на такім турызме можа зарабляць кожны: людзі ж для нас не робяць нічога новага. Яны проста паказваюць тое, што ўмеюць і ўмелі заўсёды.




“Аддзімацца” даводзіцца Сон Джэ. Паўднёвакарэец зусім не супраць, нягледзячы на тое, што, па ўласным прызнанні, прыгатаваць зможа толькі рыс. “А сабачыну?” — смяёмся. “Еў адзін раз”, — ухіляецца ён ад адказу...

— Не парань толькі пальцы, — вучыць Ала Хорэнь, калі хлопец пачынае церці бульбу. — Не рабі дранікі такімі тоўстымі, — на чарзе новая падказка.

Ускладняем заданне. Пакідаем Сон Джэ аднаго. Здолее? Здолеў. Праз 10 хвілін атрымліваем гатовую страву: быццам усё жыццё гатаваў...

Слова экспертам

Дзмітрый Субцельны, віцэ-прэзідэнт Еўрапейскай федэрацыі асацыяцый, цэнтраў і клубаў ЮНЕСКА:

— Адна з задач нашай арганізацыі — наладжванне міжкультурных камунікацый, таму па сваёй рабоце мы часта супрацоўнічаем з замежнікамі. Яны, скажам, з’яўляюцца пастаяннымі экспертамі нашых міжнародных праектаў — напрыклад, адукацыйных і добраахвотніцкіх лагераў. Абавязковы пункт праграмы — знаёмства з краінай. Але глядзець замкі ды іншыя аб’екты гістарычна-культурнай спадчыны — гэта адно. Для большага разумення менталітэту, наладжвання сувязяў лепш далучыць да побыту, даць гэткую магчымасць адчуць сябе беларусам, паказаць тую Беларусь, якую не бачыць звычайны турыст, што мы, уласна, і імкнёмся рабіць.

Валерыя Кліцунова, старшыня праўлення БГА “Адпачынак у вёсцы”:

— Некаторыя замежнікі чакаюць ад Беларусі цішыні і спакою. Ім цікава проста выглянуць у акно і паглядзець на яблыневы сад. Аднак трэнд сучаснага турызму, за які многія гатовыя плаціць вялікія грошы, — гэта ўражанні. Узяць, напрыклад, касьбу. Чалавек працуе фізічна. Адчувае траву. Чуе яе пах. Бачыць сонца, птушак. Ён гэтым ніколі не займаўся, а значыць, несумненна, зведае вельмі моцныя эмоцыі. Адно але: госці вельмі адчуваюць, дзе тэатр, а дзе рэальнае жыццё. Я ведаю, пра што гавару, таму што ў племені масаяў сама пражыла тыдзень — каб не толькі ўбачыць карцінку, але і адчуць душу. Іншае пытанне, што пакуль на аграсядзібах працатэрапія як канкрэтная прапанова яшчэ не аформлена. Папрацаваць прапануюць, толькі калі папросяць...

Дзмітрый Умпіровіч

Фота Павел Чуйко


Версия для печати
Заполните форму или Авторизуйтесь
 
*
 
 
 
*
 
Написать сообщение …Загрузить файлы?