Вузкiя месцы шырокага профiлю

Чаму пасля перанавучання людзi ўсё роўна застаюцца без актуальнай працы

Не трэба быць кансерватарамі. Асабліва калі гаворка ідзе аб занятасці. Калі па сваёй спецыяльнасці працаўладкавацца не атрымліваецца, можна асвоіць новую. А чаму б і не? Праўда, пакуль у год на перанавучанне ідзе ўсяго каля 6 працэнтаў людзей, якія звярнуліся ў службу занятасці. Чаму людзі без працы нячаста садзяцца за парты, на якія спецыяльнасці іх у асноўным накіроўваюць і ці заўсёды новыя веды гарантуюць стапрацэнтнае  працаўладкаванне?  Унікаем у гэтыя пытанні.

За 20 працэнтаў пропускаў — адлічэнне


Роўна год. Менавіта столькі Міхаіл Сцяньковіч у пошуках працы. Праўда, зарэгістраваўся ў службе занятасці нядаўна. Яго праблема — няма спецыяльнай адукацыі. Нядаўна ў Міхаіла ўзнікла думка: а чаму б не авалодаць нейкай прафесіяй. Разам з ім тэлефануем у аддзел працаўладкавання, каб даведацца, ці варта аўчынка вырабу. Жаночы голас кансультуе: «Перш за ўсё трэба зарэгістравацца. Потым паспрабуем знайсці вам занятак. Не атрымаецца — разгледзім варыянт з навучаннем. Потым самому трэба будзе працаўладкоўвацца. Але парадуем вас: пасля нашых курсаў да нас ужо амаль не вяртаюцца».

Майстар вытворчага навучання Сяргей РЫБАК знаёміць Міхаіла ТУРЭЦКАГА і Віктара КОСЦІНА з самымі сучаснымі прыборамі
Фота Юрыя МАЗАЛЕЎСКАГА

Ужо потым Вольга Тарасюк, начальнік аддзела арганізацыі навучання грамадзян упраўлення занятасці насельніцтва камітэта па працы, занятасцi i сацыяльнай абароне Мінгарвыканкама, растлумачыла, для каго падыдзе варыянт навучання. Ён ідэальны для выпускнікоў школ з сярэдняй адукацыяй, для тых, чыя спецыяльнасць маральна састарэла, і тых, хто працяглы час не можа знайсці працу.

Каб даведацца, як праходзіць навучанне беспрацоўных, адпраўляемся ў індустрыяльна-педагагічны каледж. Тут можна атрымаць навыкі па многіх прафесіях: электрагазазваршчык, мантажнік санітарна-тэхнічных сістэм і абсталявання, маляр, тынкоўшчык, кіроўца пагрузчыка, пячнік, цясляр-бетоншчык, рабочы па комплексным абслугоўванні і рамонце будынкаў і збудаванняў…

Заходжу ў аўдыторыю. Выкладчык чытае лекцыю. За партамі выключна мужчыны. Большасць з іх ва ўзросце. Міхаіл Турэцкі аджартоўваецца, што прымусіла сесці за кнігі ў 57 гадоў: «Ну не век жа ў жонкі альфонсам быць. Год стаяў у аддзеле працаўладкавання — не шанцавала. Не мог знайсці занятак. Прапанавалі атрымаць спецыяльнасць — згадзіўся».

Майстар вытворчага навучання Ірына Леванькова не без гонару паказвае майстэрні і аўдыторыі, дзе навучаюцца беспрацоўныя:

— Кожны дзень у нашых слухачоў лекцыі. Ім жа трэба будзе канкурыраваць на рынку працы. Напрыклад, каб атрымаць спецыяльнасць электрагазазваршчыка, спатрэбіцца 5 месяцаў, асвоіць навыкі маляра, тынкоўшчыка, абліцоўшчыка-плітачніка — 6 месяцаў. Прадметаў шмат: эканоміка, асновы права, экалогія, чарчэнне, інфарматыка... Пры гэтым тэорыі ў нас толькі 30 працэнтаў, астатнія 70 — практыка. Спачатку студэнты адточваюць навыкі ў майстэрнях. На базе каледжа дзейнічае рэсурсны цэнтр. Каб быць у трэндзе, адсочваем усе выставы ў сферы будаўніцтва. Таму ў цэнтры сабраны ўсе самыя новыя тэхналогіі. Потым — вытворчая практыка на прадпрыемствах. І наймальнікі многіх заўважаюць на гэтым этапе.

З наведваннем не забалуеш. Прагульвае чалавек — становіцца кандыдатам на вылет. Больш за 20 працэнтаў пропускаў — адлічэнне і неабходнасць аплаціць навучанне. А грошы гэта немаленькія: у сярэднім каля 120 рублёў у месяц. Дарэчы, так усё навучанне для беспрацоўнага бясплатнае — за яго плаціць дзяржава. Больш за тое: студэнтам нават выплачваюць стыпендыю. А тым, хто спасцігае прамудрасці прадпрымальніцкай справы, за жыццяздольныя бізнес-планы і субсідыю яшчэ выдзяляюць. Аляксей Астахаў сярод такіх шчасліўчыкаў. Ён 15 гадоў займаўся бізнесам, а потым трапіў у катэгорыю беспрацоўных. Але не ў яго правілах апускаць рукі, таму прайшоў перанавучанне. Цяпер будзе займацца экскурсійным абслугоўваннем.

Навучанне з гарантыяй


Толькі ў Мінску беспрацоўныя могуць атрымаць адукацыю па 33 прафесіях і спецыяльнасцях. Вольга Тарасюк паказвае спіс прафесій:

— Ён фарміруецца на падставе аналізу рынку працы, пажаданняў беспрацоўных. Таму ў розных населеных пунктах пазіцыі могуць адрознівацца. Нейкія спецыяльнасці знікаюць, нейкія з'яўляюцца. Напрыклад, у гэтым годзе ў Мінску сталі навучаць рэкламнай графіцы, прафесіям кантралёра-касіра, прадаўца, рабочага па комплексным рамонце будынкаў.

У Мінску запатрабавана навучанне беспрацоўных па прафесіях «адміністратар», «кухар», «слесар па рамонце аўтамабіляў», «сакратар», «інспектар аддзела кадраў», «цырульнік». Часам наймальнік сам звяртаецца ў службу занятасці з просьбай падрыхтаваць яму работнікаў з пэўным узроўнем кампетэнцый. Вольга Тарасюк прыводзіць прыклад:

— З пачатку года на навучанне з гарантыяй працаўладкавання ў філіялы ДП «Мінсктранс» залічана 30 беспрацоўных па прафесіі «кіроўца тралейбуса»,    4 чалавекі — па прафесіі «кантралёр-касір», аднаго накіравалі на навучанне пад заказ ваенкамата. Цяпер фарміруецца група з 20 чалавек па просьбе «Зелянбуда» — будзем рыхтаваць дзяжурных атракцыёнаў.

Конкурс для курсаў


Аднак не заўсёды служба занятасці можа аператыўна адрэагаваць на сітуацыю на рынку працы. Ужо занадта дынамічна і непрадказальна яна можа развівацца. А як следства, ужо ўзнікае праблема: прафесія, якая сёння запатрабавана, на момант заканчэння курсаў беспрацоўнага можа ўжо такой і не з'яўляцца. Такая непаваротлівасць звязана з механізмам закупкі адукацыйных паслуг. Служба занятасці не сама ж праводзіць навучанне, а супрацоўнічае з установамі адукацыі. Такія ўстановы выбіраюцца праз правядзенне адкрытага конкурсу. Як гэта працуе? Служба занятасці размяшчае свой запыт з указаннем, колькі людзей і па якой прафесіі ім неабходна, каб установа падрыхтавала. Навучальныя ўстановы i iншыя арганізацыі вывучаюць умовы і прапануюць свае паслугі. На гэта па законе адведзены месяц. Потым усе прапановы аналізуюцца. У выніку па факце ад абвяшчэння конкурсу можа прайсці два-тры месяцы. І гэта, увага, да таго моманту, як пачнецца навучанне. А цяпер дадавайце сюды час навучання — ад 3 да 10 месяцаў. Ці гатовы наймальнік чакаць, калі на рынку працы цыркулюе вялікая колькасць людзей, якія прагнуць хоць заўтра выйсці на рабочае месца?

У беспрацоўя твар саракагадовага мужчыны


Ёсць яшчэ момант. За тры месяцы да навучання ў Мінску прыступілі 444 чалавекі. За мінулы год лічбы такія: 1441 чалавек — 5,7 працэнта ад усіх, хто звярнуўся ў службу занятасці. А якая статыстыка па краіне? У Мінпрацы і сацабароны ўдакладнілі, што ў сярэднім на перанавучанне накіроўваюць каля 6 працэнтаў ад усіх беспрацоўных. Хоць аптымальная лічба павінна быць 10. Тут у наяўнасці праблема псіхалагічнага характару: беларусы па сваёй натуры людзі досыць кансерватыўныя. Атрымалі прафесію — і нават думкі не ўзнікае навучыцца чамусьці новаму. А сёння наймальнік шукае работнікаў лёгкіх на пад'ём, гатовых вучыцца.

Але ёсць яшчэ адна прычына. Каб яе выявіць, дастаткова паглядзець на спіс спецыяльнасцей на перанавучанне. Ён у асноўным арыентаваны на мужчын. Такая накіраванасць тлумачыцца тым, што ў цяперашняга беспрацоўя твар саракагадовага мужчыны. Мужчынскія прафесіі, зразумела, патрабуюць фізічнай трываласці. Таму, перш чым накіраваць на навучанне, чалавека запросяць прайсці медагляд. Вольга Тарасюк разводзіць рукамі:

— На жаль, нават пры наяўнасці жадання беспрацоўны часта не можа пайсці вучыцца з-за праблем са здароўем. Потым ён проста не зможа працаўладкавацца па пэўнай спецыяльнасці.

Акрамя таго, шмат каго палохае час, які затрачваецца на навучанне. Вольга Тарасюк не крытыкуе асцярогі беспрацоўных:

— Навучальны курс можа заняць і месяц, і дзесяць месяцаў. І гэта пры поўным саракагадзінным тыдні. Восем гадзін у дзень трэба знаходзіцца ва ўстанове адукацыі, чытаць, запамінаць, здаваць экзамен. Не ўсе гатовыя да такога рытму.

І ўсё ж баяцца перанавучання не варта. Нездарма спецыялісты ў аддзелах працаўладкавання ўспамінаюць пры гэтым прыказку: веды за плячыма не насіць. У наймальніка сёння ёсць права выбару. На адну вакансію, бывае, і кастынг трэба прайсці. У гэтым выпадку новыя веды прыйдуцца вельмі дарэчы.

azanovich@sb.by

Заметили ошибку? Пожалуйста, выделите её и нажмите Ctrl+Enter
ТЕГИ:
Версия для печати
Заполните форму или Авторизуйтесь
 
*
 
 
 
*
 
Написать сообщение …Загрузить файлы?
Новости