Анатоль Сланеўскі — вядомы беларускі пісьменнік, публіцыст і даследчык, чыя творчасць прысвечана асэнсаванню гістарычнай памяці, лёсу выбітных асоб Беларусі і духоўным каштоўнасцям, што фарміруюць нацыянальную самасвядомасць. Яго кнігі вылучаюцца дакументальнай дакладнасцю, глыбінёй аналізу і мастацкай выразнасцю, што робіць іх не толькі пазнавальнымі, але і эмацыйна насычанымі. Яго творы зацікавяць тых, хто шануе гістарычную праўду, любіць дакументальную прозу і імкнецца глыбей зразумець, як асобныя лёсы ўплываюць на лёс краіны. Анатоль Сланеўскі — гэта голас памяці, які не дае забыцца, хто мы і адкуль.
Чытаем кніжную навінку разам. І пачынаем з нарыса пра Пятра Алейнікава «Спаталенне акцёрскай смагі». У савецкім кінематографе Пётр Мартынавіч Алейнікаў пражыў век нядоўгі, але бліскучы, піша аўтар:
— Ён быў, бадай, самым любімым, самым вядомым, самым доўгачаканым акцёрам перадваеннага і ваеннага кінематографа. Гледачы на памяць ведалі не толькі рэплікі яго герояў, але і жэсты, рухі, грымасы персанажаў, капіруючы яго непаўторную «ляніваадэскую» інтанацыю голасу. Самому Алейнікаву для гэтага не трэба было звяртацца да нейкіх класічных камедыйных прыёмаў — яму дастаткова было натуральнага жыцця ў кіношным вобразе...
Даведваемся і пра складаны лёс, гаротнае дзяцінства Алейнікава — ураджэнца вёскі Крывель на Магілёўшчыне. Бацька ў яго загінуў, сплаўляючы лес па Дняпры. Маці засталася адна з шасцярымі дзецьмі. Пракарміць іх у галоднай вёсцы яна не магла. Было вырашана, што старэйшая дачка Каця разам з Пятром пойдуць у жабракі. Праз год сястра вярнулася дадому адна, а брат надоўга знік, піша аўтар:
— У вёсцы казалі, што Пятро пайшоў бадзяжнічаць. Ён не раз трапляў у калоніі, але пастаянна ўцякаў адтуль. Зноў затрымлівалі — зноў уцякаў. У Шклоўскай школе-інтэрнаце пасябраваў з кінамеханікам. Навучаючыся яго рамяству, не на жарт палюбіў кіно і, нядоўга думаючы, рвануў у Маскву «паступаць на артыста». Дарэчы, першы сапраўдны поспех прынёс яму фільм «Семеро смелых». Роля «палярнага зайца» з дзівакаватым прозвішчам Малібога, які кантрабандай трапіў на зімоўку, прынесла Алейнікаву не проста вядомасць, а сапраўдную любоў гледачоў.
Важна, што тэксты пра выбітных асоб — не сухія біяграфіі. Анатоль Сланеўскі імкнецца паказаць сваіх герояў — з іх перажываннямі, марамі, выбарамі і трагедыямі. Ён адкрывае малавядомыя факты, апісвае асабістыя моманты, што дазваляе чытачу адчуць блізкасць да гісторыі. Стыль пісьменніка — выразны, дакладны, але не пазбаўлены лірычнасці. Анатоль Сланеўскі не проста апісвае падзеі, а запрашае да роздуму, унутранага дыялогу з мінулым. У яго тэкстах адчуваецца глыбокая павага да чалавека, да яго духоўнай моцы і здольнасці ўплываць на ход гісторыі. Сланеўскі — не толькі апавядальнік, але і даследчык, які праз літаратуру імкнецца вярнуць у культурны кантэкст імёны, што незаслужана апынуліся ў цені.
Моральный камертон в стихах, остросюжетный детектив — рассказываем о новинках издательства «Четыре четверти»
